کارگردانان زن در سینمای ایران -2

در بين كارگردانان زن سينماي ايران، ‏رخشان بني‌اعتماد، ‏بلند آوزاه‌ترين است. سينماي وي براساس تجربه‏اي كه در طول دوران حرفه‌اي خود داشته، ‏بنا شده است. بني‌اعتماد، ‏متولد فروردين 1333 تهران و فارغ‌التحصيل رشته كارگرداني سينما از دانشكده هنرهاي دراماتيك در سال 1358 است. وي كار در تلويزيون را به عنوان منشي صحنه، ‏پيش از تحصيلات كلاسيك خود يعني سال 1352 آغاز كرد. از سال 1359 وارد گروه كارگرداني فيلم‌هاي سينمايي شد و فعاليت خود را در مقام دستيار كارگردان و برنامه‌ريز تا سال 1364 ادامه داد.
.
زندگي حرفه‌اي بني‌اعتماد با مستندسازي براي تلويزيون آغاز مي‌شود. فيلمهاي مستند او عبارت هستند از:
فرهنگ مصرفي(1363)، ‏اشتغال مهاجرين روستايي در شهر(1364)، ‏تدابير اقتصادي جنگ(1365)، ‏تمركز(1366)، ‏گزارش 71(72 ـ 1370)، ‏بهار تا بهار(72 ـ 1370). اين فيلمها رو به كي‌نشون مي‌دين؟(72 ـ 1370)، ‏آخرين ديدار با ايران دفتري(1374)، ‏زير پوست شهر(1375)...‏اما بني‌اعتماد به ساخت فيلم مستند بسنده نكرد و از سال 1366 شروع به كارگرداني فيلمهاي سينمايي داستاني كرد. آثار وي در اين عرصه عبارتند از: خارج از محدوده(1366)، ‏زرد قناري(1367)، ‏پول خارجي(1368)، ‏نرگس(1370)، ‏روسري آبي(1373)، ‏بانوي ارديبهشت(1376)، ‏باران و بومي(يك اپيزود از فيلم قصه‌هاي جزيره1377)، ‏و زيرپوست شهر(1379) ‌‌‌‌[و...و بالاخره آخرين فيلم وي خون بازي].
سينماي بني‌اعتماد در سه فيلم آغازين خود، ‏تصوير چشمگيري ندارد. داستان هر سه فيلم كه با زباني طنز بيان شده، ‏فاقد كشش و جذبه‌اي متقاعد كننده براي تماشاگر است ، ‏اما گرايش بني‌اعتماد به مستند سازي و تصويركردن شرايط اجتماعي، ‏به خوبي در اين فيلمها مشهود است. آنچه بني‌اعتماد را به عنوان يك كارگردان، ‏تثبيت مي‌كند فيلمهايي است كه پس از اين دوره مي‌سازد. از «باران و بومي» كه بگذريم(زيرا يك فيلم كوتاه به شمار مي‌آيد)، ‏شخصيتهاي محوري چهار فيلم ديگر او زنان هستند..
«نرگس» داستان زن جواني است كه سعي دارد شوهر بزهكار خود را در شرايط سخت جامعه از انجام عمل خلاف بازدارد. «روسري آبي» ماجراي دختري است كه مادر معتاد و برادر و خواهرش را سرپرستي مي‌كند. او كه از قشر پايين جامعه است در كشاكش عشقي نامتعارف سعي مي‌كند به رغم سنتهاي جامعه، ‏خود و خانواده‌اش را از طبقه‌اي كه به آن تعلق دارد، ‏بيرون بكشد. .
«بانوي ارديبهشت» حكايت زني است از طبقه روشنفكر و مرفه جامعه كه در ميان‌سالي دچار عشقي خلاف سنت جامعه شده است و قصد دارد ميان وظايف مادري با عشق خود آشتي برقرار كند.
«زير پوست شهر» بيان تلاشهاي بي‌وقفه زني كارگر است كه سعي دارد خانواده خود را در شرايط سخت اقتصادي، ‏حفظ كند..
بني‌اعتماد را مي‌توان از تبار كارگردانان سينماي اجتماعي ايران دانست، ‏جهت‌گيري سينماي او به اين سمت، ‏در اغلب فيلمهايش قابل رؤيت است. پرداختن به موضوعاتي از قبيل فقر، ‏حاشيه‌نشينان، ‏طبقات پايين جامعه و... از ويژگي‌هاي سينماي اوست.‏اما آنچه در اين گرايش، ‏جايگاه بني‌اعتماد را ممتاز مي‌كند، ‏نگاه به وضعيت زنان در مناسبات جامعه است كه در چهار فيلم اخير او مطرح بوده است. بني‌اعتماد از تقسيم فيلمهايش به زنانه و مردانه به شدت دوري مي‌كند. وي معتقد است، ‏جنسيت افراد نبايد معياري براي ارزيابي انديشه آنان باشد، ‏چراكه فيلمساز با انديشه‌اش فيلم‌ مي‌سازد و نه با جنسيتش، ‏هرچند كه جنسيت و احساسات او را بخشي از كليت انديشه وي بدانيم